|
منابع مقاومت به بيماري لكه گرد برگ Cercospora beticola
مقدمه : بيماري لكه گرد برگ چغندرقند كه عامل آن Sacc. Cercospora beticola مي باشد يكي از بيماريهاي مهم برگ چغندرقند و يكي از بيماريهاي خسارت زا در كشورهاي توليدكننده چغندرقند به خصوص كشورهايي كه شرايط آب و هوايي گرم و مرطوب دارند مي باشد. اين بيماري در استانهاي خوزستان (دزفول) اردبيل (مغان) فارس (داراب) و آذربايجان غربي(خوي) شيوع دارد و در شرايط مناطق فوق سبب آلودگي مزارع و خسارت مي گردد. آلودگي چغندرقند به اين بيماري سبب افزايش مواد ازته در ريشه مي گردد و مانع از استخراج قند از چغندرقند گشته و در استحصال شكر در كارخانه هاي قند مشكلاتي را فراهم مي آورد. گزارش گرديده است كه اين بيماري مي تواند تا 50% محصول شكر را كاهش دهد. به علت وجود نژادهاي فيزيولوژيك قارچ در مناطق مختلف، كولتيوارهايي كه در يك منطقه خاص براي مقاومت به عامل بيماري لكه گرد برگ اصلاح مي گردند ممكن است در منطقه ديگر مقاومت لازم را نداشته باشند. به همين لحاظ پيدا كردن منبع مقاومت در مناطق مختلف از بين ژرم پلاسمهاي چغندر اهميت ويژه اي دارد. با ارزيابي ژرم پلاسمهاي چغندر منابع تحمل به اين بيماري شناسايي شده است كه برنامه اي ادامه دار خواهد بود. بررسيهاي اصلاحي در منابع يافت شده در دست بررسي است.

برگ چغندر قند آلوده به بيماري سركوسپورا
شرح يافته و توصيه هاي كاربردي : در ارزيابي هاي انجام شده منبع مقاومت در 4 ديپلوئيد گرده افشان باز مشخص شده است كه نسبت به تعيين خاصيت اوتايپي (o-type) آنها اقدام شده است كه در برنامه هاي اصلاح رقم قرار خواهند گرفت رقم تتراپلوئيد كهريز نيز داراي مقاومت بوده كه در آزمايشات مقايسه محصولي شركت داده شده و پتانسيل توليد 23/69 تن در هكتار عملكرد ريشه و 60./12 درصد عيارقند در شرايط آلودگي به بيماري مي باشد.
اهميت اقتصادي يافته : با استفاده از اين منابع در اصلاح ارقام و جايگزيني آنها با ارقام حساس در مناطق آلوده علاوه بر كاهش هزينه سمپاشي به منظور كنترل بيماري و حفظ محيط زيست ، توليد محصول در شرايط مناطق آلوده افزايش مي يابد.
عنوان يافته تحقيقاتي : اصلاح و تهيه ارقام مقاوم به كرلي تاپ
مقدمه : بيماري ويروسي كرلي تاپ (curlytop) يكي از بيماريهاي مهم چغندرقند مي باشد گرچه تاكنون از استانهاي فارس – مركزي – خراسان – كرمان – اصفهان و خوزستان گزارش گرديده است ولي شدت بيماري در استانهاي فارس – كرمان و اصفهان بيشتر از ساير استانها بوده و هرساله به توليد چغندرقند خسارت وارد مي آورد. بيماري علاوه بر بدشكلي در اندامهاي هوايي بوته ها – دواير متحدالمركز قهوه اي رنگي در مقطع ريشه هاي آلوده بوجود مي آورد و سبب كاهش وزن تا حدود 40% محصول مي شود. مؤسسه تحقيقات اصلاح و تهيه بذر چغندرقند در راستاي تامين كليه بذور چغندرقند مورد نياز كارخانه هاي قند كشور و به علت اهميت بيماري فوق توليد رقم تجارتي H5505 را با والدهاي مقاوم از شركت واندرهاو هلند از سال 1350 شروع نمود. با توجه به ايجاد لاينهاي مختلف چغندرقند با خصوصيات ژنتيكي مختلف، مؤسسه ارزيابي لاينها را جهت تعيين منابع مقاومت در برنامه هاي اصلاحي قرار داد كه با انجام ارزيابيها از سال 1360 موفق گرديد چهار لاين متحمل و مقاوم را پيدا نمايد.

بوته آلوده به بيماري ويروسي كرلي تاپ
شرح يافته و توصيه هاي كاربردي : با شناسايي لاينهاي متحمل و مقاوم و تائيد مقاومت لاين 16402 با آزمايشات گلخانه اي نسبت به انجام عمليات اصلاحي اقدام گرديده است. در آزمايشات مقايسه محصولي در منطقه فسا كه از آلوده ترين مناطق كشور به اين بيماري مي باشد معلوم گرديد كه اين لاين با آلودگي 7% و با شدت آلودگي كمتر از 1 در مقياس 0 تا 9 (صفر به منزله بوته سالم و 9 بوته شديداً آلوده) پتانسيل توليد 113 تن عملكرد ريشه در هكتار با عيار 19 درصد دارد. تهيه هيبريد ديپلوئيد و تريپلوئيد آن در دست توليد مي باشد و به زودي رقم مقاوم به كرلي تاپ با والدهاي ايراني معرفي خواهد شد.
اهميت اقتصادي يافته : با توجه به اينكه اين بيماري مي تواند خسارت هنگفتي به محصول چغندرقند وارد نمايد جايگزيني اين رقم با ارقام حساس در مناطق آلوده باعث توليد بيشتر با كيفيت برتر خواهد شد.
|